تأثیر گردوغبار و پرز بر ماشینهای بافندگی و تجهیزات صنعتی
در سالنهای بافندگی علاوه بر گردوغبار معمولی، پرز و ذرات ریز الیاف نیز در هوا وجود دارند. حرکت سریع نخ از روی راهنماها، لاملها، لنگهها، شانه و تجهیزات انتقال پود باعث جدا شدن بخشی از این ذرات میشود.
اگر تعداد زیادی ماشین در یک سالن کار کنند، آلودگی فقط روی همان ماشینی که آن را تولید کرده باقی نمیماند و با جریان هوا در محیط پخش میشود.
مشکل اصلی این نیست که بدنه ماشین کثیف به نظر برسد. مسئله زمانی آغاز میشود که ذرات وارد نقاطی شوند که برای عملکرد صحیح به هوای تمیز، سطح تمیز، روانکار سالم یا تماس الکتریکی مطمئن نیاز دارند.
مهمترین اثرات گردوغبار روی ماشین
گردوغبار و پرز میتوانند:
- فیلتر و مسیر هوا را مسدود کنند.
- دمای تابلو و درایو را بالا ببرند.
- عملکرد بعضی حسگرها را مختل کنند.
- وارد روغن و گریس شوند.
- سایش یاتاقان و بوش را افزایش دهند.
- نازل و فیلترهای پنوماتیک را آلوده کنند.
- روی کانکتورها و تجهیزات الکترونیکی جمع شوند.
- احتمال خطاهای مقطعی را بیشتر کنند.
بنابراین کنترل آلودگی بخشی از نگهداری ماشین است، نه فقط نظافت سالن.
تابلو برق؛ یکی از حساسترین نقاط
ماشینهای جدید دارای درایو، منبع تغذیه، بردهای کنترل و تجهیزات الکترونیکی متعددی هستند که هنگام کار گرما تولید میکنند.
گرفتگی فیلتر
فیلتر ورودی هوا بهمرور با پرز پر میشود. با افزایش گرفتگی، جریان هوا کاهش پیدا میکند و دمای داخل تابلو بالا میرود.
یکی از الگوهای رایج این است که ماشین ابتدای شیفت سالم است اما پس از چند ساعت خطای اضافهدما یا درایو میدهد.
در چنین شرایطی فن و فیلتر باید جزو اولین موارد بررسی باشند.
تجمع پرز روی فن
فن ممکن است از نظر الکتریکی سالم باشد اما به دلیل آلودگی نتواند جریان هوای قبلی را ایجاد کند.
نشانههای احتمالی شامل کاهش جریان هوا، صدای غیرعادی فن، افزایش دمای تابلو و تکرار خطاهای حرارتی هستند.
آلودگی روی هیتسینک و تجهیزات
لایه گردوغبار روی هیتسینک و سطوح خنککننده میتواند انتقال گرما را کاهش دهد. اگر آلودگی با روغن یا رطوبت ترکیب شود، پاک کردن آن نیز دشوارتر میشود.
آیا داخل تابلو را با باد فشار قوی تمیز کنیم؟
این روش همیشه مناسب نیست.
دمیدن شدید هوا میتواند گردوغبار را از سطح برد به داخل کانکتورها یا قسمتهای حساستر منتقل کند. همچنین اگر هوای فشرده دارای روغن یا رطوبت باشد، مشکل بزرگتری ایجاد میشود.
برای تمیزکاری تجهیزات الکترونیکی باید روش سازنده رعایت شود. در بسیاری از موارد، مکش کنترلشده و ابزار مناسب ضدالکتریسیته ساکن گزینه بهتری از باد شدید هستند.
باز کردن و کار داخل تابلو نیز باید توسط فرد صلاحیتدار و با ایمنسازی مناسب انجام شود.
تأثیر گردوغبار بر حسگرها
حسگرهای نوری
اگر روی بخش اپتیکی پرز، گردوغبار یا روغن بنشیند، شدت نور دریافتی کاهش پیدا میکند.
این مشکل ممکن است باعث عدم تشخیص، تشخیص دیرهنگام، خطای مقطعی یا توقف کاذب شود.
آلودگی همیشه باعث از کار افتادن کامل حسگر نمیشود؛ ممکن است حسگر فقط در بعضی شرایط مثل سرعت بالا یا نوع خاص نخ دچار خطا شود.
حسگرهای پود
در خطاهای پراکنده پود، قبل از تعویض حسگر بهتر است تمیزی، موقعیت، حساسیت، کابل و کانکتور بررسی شوند.
حسگرهای مجاورتی
این حسگرها معمولاً نسبت به آلودگی سطحی مقاومتر هستند، اما تجمع شدید ذرات یا تغییر موقعیت پایه حسگر میتواند عملکرد مجموعه را تحت تأثیر قرار دهد.
یاتاقانها و ورود آلودگی
یاتاقان برای عمر مناسب به روانکاری سالم و آببندی مناسب نیاز دارد.
ذرات میتوانند از مسیرهای مختلف وارد یاتاقان یا روانکار شوند:
- آببندی ضعیف
- باز کردن مجموعه هنگام تعمیر
- ابزار آلوده
- گریس یا روغن آلوده
- آسیب کاسهنمد
- محیط بسیار پرگردوغبار
اگر ذرات سخت وارد لایه روانکار شوند، میتوانند مانند ماده ساینده عمل کرده و سطوح غلتشی را خراش دهند.
نتیجه احتمالی افزایش سایش، صدا، لرزش، دما و کاهش عمر یاتاقان است.
گردوغبار و روانکاری
ترکیب روغن یا گریس با پرز یک لایه چسبنده ایجاد میکند که ذرات بیشتری جذب میکند.
این آلودگی ممکن است اطراف بوشها، پینها، زنجیر، چرخدنده، محور و نقاط روانکاری جمع شود و در صورت ورود به سطح تماس، سایش را بیشتر کند.
قبل از گریسکاری نقطه را تمیز کنید
اگر گریسخور کثیف باشد، اتصال نازل گریسپمپ ممکن است آلودگی را وارد مسیر روانکاری کند.
تمیز بودن نازل، ابزار و ظرف روغن نیز به اندازه خود روانکاری مهم است.
گریس بیشتر راهحل آلودگی نیست
اضافه کردن بیش از حد روانکار جای آببندی و تمیزکاری مناسب را نمیگیرد و حتی میتواند مشکلات دیگری مانند افزایش دما ایجاد کند.
بوشها و مکانیزمهای رفتوبرگشتی
ماشین بافندگی تعداد زیادی بوش، پین و اتصال متحرک دارد.
ورود ذرات به سطوح لغزشی میتواند سایش را سریعتر کند. با افزایش سایش، لقی بیشتر میشود و لقی میتواند باعث ضربه، صدا و لرزش شود.
بنابراین آلودگی ممکن است در ابتدا فقط یک مسئله تمیزکاری باشد، اما در بلندمدت به مشکل مکانیکی تبدیل شود.
موتور و سیستم خنککاری
اگر بدنه موتور، پرههای خنککننده یا ورودی فن با پرز پوشیده شوند، دفع گرما کاهش پیدا میکند.
افزایش دمای موتور میتواند باعث عملکرد حفاظت حرارتی، کاهش عمر عایق سیمپیچ، افزایش دمای یاتاقان و توقف ناخواسته شود.
مسیر جریان هوای موتور باید در برنامه تمیزکاری قرار داشته باشد.
سیستم پنوماتیک و ماشین Airjet
در ماشین Airjet، آلودگی میتواند روی فیلتر، نازل، شیر برقی و خروجیهای هوا اثر بگذارد.
فیلتر آلوده
گرفتگی فیلتر افت فشار ایجاد میکند و ممکن است عملکرد تجهیزات پنوماتیکی تغییر کند.
نازل
نازل برای ایجاد جریان هوای دقیق طراحی شده است. آلودگی میتواند الگوی جریان را تغییر دهد.
تمیزکاری نازل باید با روش مناسب انجام شود تا هندسه آن آسیب نبیند.
شیر و خروجی هوا
آلودگی و گرفتگی در بخش خروجی یا صداخفهکن میتواند تخلیه هوا را کند و رفتار شیر را تغییر دهد.
گردوغبار، کانکتور و خطاهای مقطعی
گردوغبار همیشه بهتنهایی اتصال الکتریکی را قطع نمیکند، اما ترکیب آن با روغن، رطوبت، اکسیدشدگی و لرزش میتواند شرایط اتصال را بدتر کند.
این موضوع در خطوط حساس مانند انکودر، حسگر و ارتباط بین بردها اهمیت بیشتری دارد.
در خطاهای مقطعی، وضعیت کانکتور و آلودگی محیط باید در کنار کابل و تغذیه بررسی شود.
گردوغبار و الکتریسیته ساکن
در محیط نساجی، حرکت و اصطکاک نخ میتواند باعث تولید بار الکتریکی ساکن شود. شرایط بسیار خشک معمولاً این مشکل را بیشتر میکند.
تخلیه الکترواستاتیکی (ESD) در نزدیکی مدارهای حساس میتواند اختلال لحظهای ایجاد کند. کنترل رطوبت مناسب، اتصال زمین و کاهش تجمع پرز میتوانند در کاهش این نوع مشکل مؤثر باشند.
خطر آتشسوزی و گردوغبار قابل احتراق
همه گردوغبارها رفتار یکسانی ندارند، اما بعضی گردوغبارهای نساجی در شرایط مناسب میتوانند قابل احتراق باشند.
وجود پرز روی یک ماشین به معنی خطر انفجار فوری نیست، اما تجمع گسترده ذرات قابل احتراق در کنار منبع اشتعال، سطوح داغ یا جرقه نباید نادیده گرفته شود.
نقاطی مانند موتورهای داغ، مقاومت ترمز، اتصال الکتریکی معیوب و تجهیزات گرمایشی نباید محل تجمع زیاد پرز باشند.
دمیدن شدید گردوغبار انباشته با هوای فشرده نیز ممکن است مقدار زیادی ذره را وارد هوا کند؛ روش نظافت باید با ارزیابی ایمنی کارخانه هماهنگ باشد.
کدام نقاط ماشین بیشتر بررسی شوند؟
تابلو برق
فیلتر، فن، مسیر هوا و هیتسینک بررسی شوند.
حسگرها
خصوصاً حسگر پود و حسگرهای نوری.
سیستم توقف تار
لاملها و بخشهای مرتبط با تشخیص از تجمع زیاد پرز پاک شوند.
ذخیرهکننده پود
سطوح گردان، ورودی و حسگرهای آن بررسی شوند.
موتور و درایو
مسیر خنککاری باز بماند.
نقاط روانکاری
قبل از تزریق روغن یا گریس اطراف نقطه تمیز شود.
سیستم پنوماتیک
فیلتر، نازل و اتصالات طبق برنامه بررسی شوند.
برنامه تمیزکاری باید چگونه باشد؟
یک زمان ثابت برای همه کارخانهها وجود ندارد. نوع نخ، سرعت تولید، سیستم تهویه، ساعات کار و مقدار پرز محیط تعیینکننده هستند.
روزانه
- جمع کردن پرزهای قابل مشاهده در نقاط حساس
- بررسی حسگرهای مهم
- کنترل جریان هوای تابلو و موتور
- توجه به صدای فن
هفتگی
- بررسی فیلترهای تابلو
- تمیز کردن مسیرهای هوای مجاز
- بررسی ذخیرهکننده پود
- تمیز کردن اطراف نقاط روانکاری
- بررسی نشتی روغن
دورهای
- بررسی کامل فنها و فیلترها
- تمیزکاری فنی داخل تابلو توسط فرد متخصص
- بررسی آببندیها
- کنترل آلودگی روانکار
- بررسی نازل و سیستم پنوماتیک
این بازهها باید با دستورالعمل سازنده و شرایط واقعی سالن تطبیق داده شوند.
اشتباهات رایج در تمیزکاری
تمیزکاری فقط بعد از خرابی
اگر فیلتر فقط بعد از خطای دما تمیز شود، نگهداری عملاً واکنشی است.
استفاده بیش از حد از باد
باد شدید میتواند آلودگی را به قسمتهای حساستر منتقل کند یا دوباره در سالن پخش کند.
باز گذاشتن در تابلو
باز بودن تابلو برای خنک شدن، در محیط پرپرز آلودگی زیادی وارد تجهیزات میکند. علت اصلی افزایش دما باید پیدا شود.
روانکاری روی سطح کثیف
گریسکاری بدون تمیز کردن گریسخور میتواند آلودگی را وارد سیستم کند.
استفاده از ماده شیمیایی نامناسب
بعضی حلالها میتوانند پلاستیک، عایق یا سطح حسگر را آسیب بزنند.
حذف فیلتر برای افزایش جریان هوا
فیلتر گرفته باید تمیز یا تعویض شود، نه اینکه حذف شود. حذف آن ورود مستقیم آلودگی به تابلو را افزایش میدهد.
آیا تمیزی ظاهری ماشین کافی است؟
خیر. ممکن است بدنه ماشین تمیز باشد اما فیلتر مسدود، هیتسینک پر از پرز، گریس آلوده، حسگر کثیف یا نازل نیمهگرفته باشد.
نگهداری باید روی نقاط حساس تمرکز کند، نه فقط ظاهر ماشین.
نقش سیستم مکش و تهویه سالن
اگر مقدار پرز معلق بسیار زیاد باشد، تمیزکاری ماشینها بهتنهایی کافی نیست.
سیستم تهویه و مکش مناسب میتواند آلودگی محیط را کاهش دهد. در صورت آلودگی زیاد باید وضعیت فیلترهای تهویه، جریان هوا و عملکرد سیستم جمعآوری گردوغبار نیز بررسی شود.
جمعبندی
گردوغبار و پرز میتوانند از یک لایه ساده روی سطح ماشین به علت افزایش دما، اختلال حسگر، آلودگی روانکار، سایش یاتاقان و خطاهای تکرارشونده تبدیل شوند.
مهمترین نقاط حساس شامل تابلو برق، فن و فیلتر، حسگرها، موتور، یاتاقانها، نقاط روانکاری و سیستم پنوماتیک هستند.
کنترل آلودگی زمانی مؤثر است که منظم و متناسب با شرایط واقعی سالن باشد. تمیزکاری اشتباه، باد فشار قوی یا حذف فیلتر نیز میتواند مشکل را بیشتر کند.
کنترل گردوغبار بخشی از نگهداری فنی ماشین است، نه فقط نظافت کارخانه.
سؤالات متداول درباره تأثیر گردوغبار بر ماشینهای بافندگی
آیا گردوغبار واقعاً میتواند باعث خرابی ماشین شود؟
بله. اثر آن میتواند به شکل افزایش دما، اختلال حسگر، آلودگی روانکار و افزایش سایش دیده شود.
چرا پرز باعث بالا رفتن دمای تابلو میشود؟
فیلتر و مسیر هوا را محدود میکند و دفع گرمای درایوها و تجهیزات الکترونیکی کاهش مییابد.
آیا میتوان تابلو را با باد فشار قوی تمیز کرد؟
استفاده بدون کنترل توصیه نمیشود، چون آلودگی میتواند به داخل کانکتورها و نقاط حساستر منتقل شود.
چرا یاتاقان در محیط آلوده زودتر آسیب میبیند؟
ذرات واردشده به روانکار میتوانند مانند ماده ساینده عمل کرده و سطوح غلتشی را فرسوده کنند.
آیا گریس بیشتر از ورود گردوغبار جلوگیری میکند؟
خیر. آببندی و تمیزی مهمتر هستند و بیشروانکاری نیز میتواند مشکل ایجاد کند.
هر چند وقت فیلتر تابلو تمیز شود؟
بازه ثابت وجود ندارد؛ مقدار پرز، نوع نخ، سرعت تولید و شرایط تهویه تعیینکننده هستند.
آیا تمیزی ظاهری ماشین کافی است؟
خیر. فیلتر، هیتسینک، حسگر، روانکار و نازل ممکن است آلوده باشند حتی اگر ظاهر ماشین تمیز باشد.